Divination
Reading the will of the gods — in entrails, the flight of birds, dreams, and the cryptic verses of oracles like Delphi.
Divination, or mantike in Greek, was the practice of interpreting signs from the gods to understand their will and predict future events. This was not mere superstition but a serious religious and political activity across the ancient world. The Greeks and Romans developed systematic methods of divination, including augury (reading omens from birds and other natural phenomena) and consultation of oracles like the famous sanctuary at Delphi. Different schools of philosophers debated whether divination revealed genuine divine knowledge or operated through natural causes.
The Romans institutionalized divination through official augurs who held significant political power. Before major decisions—military campaigns, legislation, public assemblies—magistrates would consult the auspices, observing birds or examining animal entrails for divine signs. The consistency and reliability of certain signs, particularly from vultures, made them especially trusted. Even when predictions seemed uncertain to mortals, the practice reinforced the belief that the gods communicated with humanity through nature, and that careful interpretation of these signs could guide human affairs.
Where this idea shows up
204 Greek sourcesWhere to read it
- Works and Days650 BCEHesiod· Ascra
- On the murder of Herodes411 BCEAntiphon· Athens
- Thucydides· Athens
- Aegineticus391 BCEIsocrates· Athens
- Panegyricus380 BCEIsocrates· Athens
- Archidamus366 BCEIsocrates· Athens
- On the Peace355 BCEIsocrates· Athens
- Memorabilia354 BCEXenophon· Athens
- Xenophon· Athens
- On the Cavalry Commander354 BCEXenophon· Athens
- Ways and Means354 BCEXenophon· Athens
- Cyropaedia354 BCEXenophon· Athens
- Exordia349 BCEDemosthenes· Athens
- Alcibiades 2348 BCEPseudo-Plato· Athens
- Theages348 BCEPseudo-Plato· Athens
- Against the Sophists338 BCEIsocrates· Athens
- In Defence of Euxenippus330 BCEHyperides· Athens
- Against Ctesiphon330 BCEAeschines· Athens
- De divinatione per somnum322 BCEAristotle· Chalcis
- Eudemian Ethics322 BCEAristotle· Chalcis
- Letters322 BCEDemosthenes· Athens
- Demosthenes· Athens
- Against Macartatus322 BCEDemosthenes· Athens
- Against Meidias322 BCEDemosthenes· Athens
- De signis tempestatum287 BCETheophrastus· Athens
- De Signis Tempestatum287 BCETheophrastus· Athens
- In C. Verrem70 BCECicero· Formiae
- In Catilinam63 BCECicero· Formiae
- Cicero· Formiae
- Cicero· Formiae
- Against Vatinius56 BCECicero· Formiae
- De Rerum Natura55 BCELucretius· Rome
- Gallic War51 BCEJulius Caesar· Rome
- Philippicae44 BCECicero· Formiae
- de Natura Deorum43 BCECicero· Formiae
- Partitiones Oratoriae43 BCECicero· Formiae
- De Divinatione43 BCECicero· Formiae
- Catilinae Coniuratio43 BCESallust· Rome
- Bellum Iugurthinum41 BCESallust· Rome
- Ab urbe condita27 BCELivy· Padua
- On Architecture15 BCEVitruvius· Rome
- Metamorphoses8 CEOvid· Tomis (Constanța)
- Anonymous· Amaseia
- Institutio Oratoria95 CEQuintilian· Rome
- Adversus Coloten95 CEPlutarch· Chaeronea
- Aemilius Paulus95 CEPlutarch· Chaeronea
- Discourses108 CEEpictetus· Nicopolis
- Plutarch· Chaeronea
- Amatoriae Narrationes120 CEPlutarch· Chaeronea
- Plutarch· Chaeronea
- De Sera Numinis Vindicta120 CEPlutarch· Chaeronea
- De E apud Delphos120 CEPlutarch· Chaeronea
- De Defectu Oraculorum120 CEPlutarch· Chaeronea
- De Genio Socratis120 CEPlutarch· Chaeronea
- De Pythiae oraculis120 CEPlutarch· Chaeronea
- Cato the Younger120 CEPlutarch· Chaeronea
- De Superstitione120 CEPlutarch· Chaeronea
- Plutarch· Chaeronea
- Quaestiones Romanae120 CEPlutarch· Chaeronea
- De Iside et Osiride120 CEPlutarch· Chaeronea
- Demosthenes120 CEPlutarch· Chaeronea
- Quaestiones Convivales120 CEPlutarch· Chaeronea
- De Heroditi malignate120 CEPlutarch· Chaeronea
- De sollertia animalium120 CEPlutarch· Chaeronea
- Quaestiones Graecae120 CEPlutarch· Chaeronea
- Apophthegmata Laconica120 CEPlutarch· Chaeronea
- Plutarch· Chaeronea
- Mulierum virtutes120 CEPlutarch· Chaeronea
- Plutarch· Chaeronea
- Agis and Cleomenes120 CEPlutarch· Chaeronea
- Caius Marius120 CEPlutarch· Chaeronea
- Plutarch· Chaeronea
- Plutarch· Chaeronea
- Marcus Cato120 CEPlutarch· Chaeronea
- Titus Flamininus120 CEPlutarch· Chaeronea
- Caius Marcius Coriolanus120 CEPlutarch· Chaeronea
- Themistocles120 CEPlutarch· Chaeronea
- Fabius Maximus120 CEPlutarch· Chaeronea
- Plutarch· Chaeronea
- De Fato120 CEPseudo-Plutarch· Chaeronea
- Consolatio ad Apollonium120 CEPseudo-Plutarch· Chaeronea
- Parallela minora120 CEPseudo-Plutarch· Chaeronea
- Pseudo-Plutarch· Chaeronea
- Domitianus122 CESuetonius· Rome
- Divus Claudius122 CESuetonius· Rome
- Divus Julius122 CESuetonius· Rome
- Divus Augustus122 CESuetonius· Rome
- Divus Vespasianus122 CESuetonius· Rome
- Divus Titus122 CESuetonius· Rome
- The Handbook135 CEEpictetus· Nicopolis
- Italy160 CEAppian of Alexandria· Alexandria
- Civil Wars165 CEAppian of Alexandria· Alexandria
- Syrian Wars165 CEAppian of Alexandria· Alexandria
- Macedonian Affairs165 CEAppian of Alexandria· Alexandria
- Wars in Spain165 CEAppian of Alexandria· Alexandria
- Hannibalic War165 CEAppian of Alexandria· Alexandria
- Punic Wars165 CEAppian of Alexandria· Alexandria
- De Morte Peregrini180 CELucian of Samosata· Samosata
- Alexander180 CELucian of Samosata· Samosata
- De Syria dea180 CELucian of Samosata· Samosata
- Juppiter Tragoedus180 CELucian of Samosata· Samosata
- Phalaris180 CELucian of Samosata· Samosata
- Noctes Atticae180 CEAulus Gellius· Rome
- Gallus180 CELucian of Samosata· Samosata
- Saturnalia180 CELucian of Samosata· Samosata
- Hesiod180 CELucian of Samosata· Samosata
- De astrologia180 CELucian of Samosata· Samosata
- Necyomantia180 CELucian of Samosata· Samosata
- Lucian of Samosata· Samosata
- Prometheus180 CELucian of Samosata· Samosata
- Icaromenippus180 CELucian of Samosata· Samosata
- Dialogi deorum180 CELucian of Samosata· Samosata
- Lucian of Samosata· Samosata
- Juppiter Confutatus180 CELucian of Samosata· Samosata
- Demonax180 CELucian of Samosata· Samosata
- Deorum concilium180 CELucian of Samosata· Samosata
- Dialogi mortuorum180 CELucian of Samosata· Samosata
- Pseudologista180 CELucian of Samosata· Samosata
- Lucian of Samosata· Samosata
- Scytha180 CELucian of Samosata· Samosata
- Contemplantes180 CELucian of Samosata· Samosata
- Lucian of Samosata· Samosata
- Lucian of Samosata· Samosata
- Adversus Mathematicos190 CESextus Empiricus· Alexandria
- Pyrrhoniae Hypotyposes210 CESextus Empiricus· Alexandria
- Deipnosophistae230 CEAthenaeus of Naucratis· Naucratis
- Res Gestae400 CEAmmianus Marcellinus· Rome