Skip to content
Wellsprings
pesachfeatured in 40 works

Matzah (Unleavened Bread)

MAHT-suh

The unleavened bread central to Passover, commemorating the Israelites' hasty departure from Egypt.

Matzah is the flat, cracker-like bread at the heart of Passover. The Torah recounts that when the Israelites left Egypt they had no time to let their dough rise — they fled so quickly that it baked flat. Eating matzah on Passover commemorates that hurried escape to freedom, and the obligation to eat it at the seder is one of the Torah's explicit commands.

Over centuries, Jewish teachers found layers of meaning in this simple bread. Rabbinic sources contrast matzah's plainness with chametz (leavened bread), associating the puffiness of rising dough with pride and self-importance, and matzah's flatness with humility. Medieval and early modern writers built on this, reading the bread as a kind of edible theology — a way of tasting the story and internalizing its lessons each year.

Kabbalistic writers took the symbolism further still, connecting matzah to ideas about spiritual swiftness and the removal of ego as a barrier to holiness. This remains one strand of the tradition's rich engagement with Passover themes, layered atop the original historical and ritual meaning that has always stood at the center.

How it traveled

  1. Mekhilta DeRabbi Yishmael
    Eretz Yisrael (travels) · 250
    explains
  2. Jerusalem Talmud Pesachim
    Tiberias · 400
    explains
  3. Pesachim
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  4. Menachot
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  5. Teshuvot HaGeonim (Shaarei Teshuva)
    Sura (Babylonia) · 900
    explains
  6. Machzor Vitry
    Troyes (Champagne) · 1055
    explains
  7. Rif Pesachim
    Kairouan · 1085
    explains
  8. Mishneh Torah, Leavened and Unleavened Bread
    Fostat (Old Cairo) · 1180
    explains
  9. Chizkuni
    Northern France · 1220
    explains
  10. Tosafot on Pesachim
    Troyes (Champagne) · 1230
    explains
  11. Kol Bo
    Narbonne (Provence) · 1250
    explains
  12. Yalkut Shimoni on Torah
    Tiberias · 1250
    explains
  13. Meiri on Pesachim
    Perpignan · 1300
    explains
  14. Abudarham
    Seville · 1330
    explains
  15. Tur
    Toledo (Castile) · 1335
    explains
  16. Ran on Pesachim
    Barcelona · 1340
    explains
  17. Menorat HaMaor
    Toledo (Castile) · 1391
    explains
  18. Abarbanel on Torah
    Naples · 1505
    explains
  19. Shulchan Arukh, Orach Chayim
    Tzfat · 1565
    explains
  20. Darkhei Moshe
    Krakow (Cracow) · 1570
    explains
  21. Chidushei Halachot on Pesachim
    Posen (Poznań) · 1612
    explains
  22. Bach
    Krakow (Cracow) · 1631
    explains
  23. Turei Zahav on Shulchan Arukh, Orach Chayim
    Lviv (Lemberg) · 1646
    explains
  24. Magen Avraham
    Kalisz · 1665
    explains
  25. Chok Yaakov on Shulchan Arukh, Orach Chayim
    Lviv (Lemberg) · 1696
    explains
  26. Eliyah Rabbah on Shulchan Arukh, Orach Chayim
    Prague · 1712
    explains
  27. Penei Yehoshua on Pesachim
    Frankfurt am Main · 1730
    explains
  28. Ba'er Hetev on Shulchan Arukh, Orach Chayim
    Prague · 1742
    explains
  29. Shulchan Arukh HaRav
    Liozna · 1795
    explains
  30. Malbim on Exodus
    Bucharest · 1860
    explains
  31. Haamek Sheilah on Sheiltot d'Rav Achai Gaon
    Volozhin · 1861
    explains
  32. Kitzur Shulchan Arukh
    Ofen (Buda / Budapest) · 1864
    explains
  33. Arukh HaShulchan
    Novardok (Novogrudok) · 1884
    explains
  34. Ben Ish Hai
    Baghdad · 1894
    explains
  35. Torah Temimah on Torah
    Pinsk · 1904
    explains
  36. Mishnah Berurah
    Radin · 1907
    explains
  37. Commentary on Sefer Hamitzvot of Rasag
    Lviv (Lemberg) · 1914
    explains
  38. Tosefta Kifshutah on Pesachim
    Jerusalem · 1949
    explains
  39. Introductions to the Babylonian Talmud
    Jerusalem · 1950
    explains
  40. Shibbolei HaLeket
    Rome
    explains

Key passages(20)

Yalkut Shimoni on Torah · Shimon HaDarshan of Frankfurt (attrib.) · 1100 CE

Very high

(ויקרא כג ו) "וּבַחֲמִשָּׁה עָשָׂר יוֹם לַחֹדֶשׁ הַזֶּה חַג הַמַּצּוֹת" יוֹם זֶה טָעוּן מַצָּה וְאֵין חַג הַסֻכּוֹת טָעוּן מַצָּה. וַהֲלֹא דִּין הוּא: וּמָה אִם זֶה שֶׁאֵין טָעוּן סֻכָּה טָעוּן מַצָּה

Tap to expand

Shulchan Arukh HaRav · Shneur Zalman of Liadi · 1795 CE

Very high

וְאֵין חִיּוּב אֲכִילַת מַצָּה אֶלָּא בַּלַּיְלָה הָרִאשׁוֹן בִּלְבַד, שֶׁנֶּאֱמַר "בָּעֶרֶב תֹּאכְלוּ מַצֹּת". אֲבָל שְׁאָר כָּל הַלֵּילוֹת וְכָל הַיָּמִים — אֵינוֹ מֻזְהָר אֶלָּא שֶׁלֹּא לֶאֱכֹל חָמ

Tap to expand

Tosefta Kifshutah on Pesachim · Saul Lieberman · 1949 CE

Very high

49. יוצאין ברקיק השרוי ובמבושל שלא נימוח דב' ר' מאיר וכו'. כ"ה בד ובקג"נ. ובכי"ע ובכי"ל נשנית ברייתא זו בסתם, ודברי ר' יוסי להלן חסרים שם. וכן בירושלמי פ"ג ה"א, כ"ט ע"ד: דתני יוצא הוא אדם ידי חובתו בר

Tap to expand

Deuteronomy · 1400 BCE

Very high

לֹא־תֹאכַ֤ל עָלָיו֙ חָמֵ֔ץ שִׁבְעַ֥ת יָמִ֛ים תֹּֽאכַל־עָלָ֥יו מַצּ֖וֹת לֶ֣חֶם עֹ֑נִי כִּ֣י בְחִפָּז֗וֹן יָצָ֙אתָ֙ מֵאֶ֣רֶץ מִצְרַ֔יִם לְמַ֣עַן תִּזְכֹּ֗ר אֶת־י֤וֹם צֵֽאתְךָ֙ מֵאֶ֣רֶץ מִצְרַ֔יִם כֹּ֖ל

Tap to expand

Deuteronomy · 1400 BCE

Very high

שֵׁ֥שֶׁת יָמִ֖ים תֹּאכַ֣ל מַצּ֑וֹת וּבַיּ֣וֹם הַשְּׁבִיעִ֗י עֲצֶ֙רֶת֙ לַיהֹוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ לֹ֥א תַעֲשֶׂ֖ה מְלָאכָֽה׃ {ס}        

Tap to expand

Exodus · 1400 BCE

Very high

בָּרִאשֹׁ֡ן בְּאַרְבָּעָה֩ עָשָׂ֨ר י֤וֹם לַחֹ֙דֶשׁ֙ בָּעֶ֔רֶב תֹּאכְל֖וּ מַצֹּ֑ת עַ֠ד י֣וֹם הָאֶחָ֧ד וְעֶשְׂרִ֛ים לַחֹ֖דֶשׁ בָּעָֽרֶב׃

Tap to expand

Exodus · 1400 BCE

Very high

מַצּוֹת֙ יֵֽאָכֵ֔ל אֵ֖ת שִׁבְעַ֣ת הַיָּמִ֑ים וְלֹֽא־יֵרָאֶ֨ה לְךָ֜ חָמֵ֗ץ וְלֹֽא־יֵרָאֶ֥ה לְךָ֛ שְׂאֹ֖ר בְּכׇל־גְּבֻלֶֽךָ׃

Tap to expand

Leviticus · 1400 BCE

Very high

וּבַחֲמִשָּׁ֨ה עָשָׂ֥ר יוֹם֙ לַחֹ֣דֶשׁ הַזֶּ֔ה חַ֥ג הַמַּצּ֖וֹת לַיהֹוָ֑ה שִׁבְעַ֥ת יָמִ֖ים מַצּ֥וֹת תֹּאכֵֽלוּ׃

Tap to expand

Mishnah Pesachim · 190 CE

Very high

הֵבִיאוּ לְפָנָיו, מְטַבֵּל בַּחֲזֶרֶת, עַד שֶׁמַּגִּיעַ לְפַרְפֶּרֶת הַפַּת. הֵבִיאוּ לְפָנָיו מַצָּה וַחֲזֶרֶת וַחֲרֹסֶת וּשְׁנֵי תַבְשִׁילִין, אַף עַל פִּי שֶׁאֵין חֲרֹסֶת מִצְוָה. רַבִּי אֱלִיעֶזֶ

Tap to expand

Mishnah Pesachim · 190 CE

Very high

אֵלּוּ דְבָרִים שֶׁאָדָם יוֹצֵא בָהֶן יְדֵי חוֹבָתוֹ בְּפֶסַח, בְּחִטִּים, בִּשְׂעוֹרִים, בְּכֻסְּמִין וּבְשִׁיפוֹן וּבְשִׁבֹּלֶת שׁוּעָל. וְיוֹצְאִין בִּדְמַאי וּבְמַעֲשֵׂר רִאשׁוֹן שֶׁנִּטְּלָה תְרו

Tap to expand

Tosefta Pesachim · 190 CE

Very high

אין יוצאין לא בחלוט ולא במעיסה ולא בסופגנין ולא [בדובשנין] ולא באסקריטין אבל ממלא כריסו מהן ובלבד שיאכל כזית מצה באחרונה יוצאין במצה מתובלת בין שנתבלה באלפס בין שנתבלה בקדרה יוצאין בחררה ובמצה ישנה וב

Tap to expand

Very high

"בְּכֹל מוֹשְׁבֹתֵיכֶם תֹּאכְלוּ מַצּוֹת" לָמָּה נֶאֱמַר? לְפִי שֶׁהוּא אוֹמֵר: (דברים יד,כג) "וְאָכַלְתָּ לִפְנֵי יי אֱלֹהֶיךָ, בַּמָּקוֹם אֲשֶׁר יִבְחַר לְשַׁכֵּן שְׁמוֹ שָׁם, מַעְשַׂר דְּגָנְךָ תִּ

Tap to expand

Very high

(שמות יב,לט) ["וַיֹּאפוּ אֶת הַבָּצֵק אֲשֶׁר הוֹצִיאוּ מִמִּצְרַיִם עֻגֹת מַצּוֹת כִּי לֹא חָמֵץ, כִּי גֹרְשׁוּ מִמִּצְרַיִם, וְלֹא יָכְלוּ לְהִתְמַהְמֵהַּ, וְגַם צֵדָה לֹא עָשׂוּ לָהֶם."] "וַיֹּאפוּ

Tap to expand

Very high

"שִׁבְעַת יָמִים מַצּוֹת תֹּאכֵלוּ". כָּתוּב אֶחָד אוֹמֵר: "שִׁבְעַת יָמִים מַצּוֹת תֹּאכֵלוּ", וְכָתוּב אֶחָד אוֹמֵר: (דברים טז,ח) "שֵׁשֶׁת יָמִים תֹּאכַל מַצּוֹת". כֵּיצַד יִתְקַיְּמוּ שְׁנֵי מִקְרָ

Tap to expand

Jerusalem Talmud Pesachim · 375 CE

Very high

אָמַר רִבִּי לֵוִי. הָאוֹכֵל מַצָּה בָּעֶרֶב הַפֶּסַח כְּבָא עַל אֲרוּסָתוֹ בְּבֵית חָמִיו. וְהַבָּא עַל אֲרוּסָתוֹ בְּבֵית חָמִיו לוֹקֶה. תַּנֵּי. רִבִּי יוּדָה בֶּן בָּתִירָה אוֹמֵר. בֵּין חָמֵץ בֵּ

Tap to expand

Jerusalem Talmud Pesachim · 375 CE

Very high

רִבִּי סִימוֹן בְּשֵׁם רִבִּי יוֹשׁוּעַ בֶּן לֵוִי. אוֹתֹוֹ כְזַיִת שֶׁאָדָם יוֹצֵא בוֹ יְדֵי חוֹבָתוֹ בַפֶּסַח צָרִיךְ שֶׁלֹּא יְהֵא בוֹ מַשְׁקִין. רִבִּי יִרְמְיָה אָמַר. לְמִצְוָה אִיתְאֲמָרַת. רִב

Tap to expand

Jerusalem Talmud Pesachim · 375 CE

Very high

יוֹצְאִין בְּמַצָּה עָבָה עַד טֶפַח כְּלֶחֶם הַפָּנִים. יוֹצְאִין בְּמַצָּה נָא כְּדִי שֶׁתִּיפָּרֵס וְלֹא תֵיעָשֶׂה גִידִין גִּידִין. מַצָּה הַיְּשָׁנָה תַפְלוּגְתָא דְבֵית שַׁמַּי וּבֵית הִלֵּל. אָמ

Tap to expand

Jerusalem Talmud Pesachim · 375 CE

Very high

אֵין לָשִׁין מַצָּה בְמַשְׁקִין אֲבָל מְקַטְּפִין אוֹתָהּ בְּמַשְׁקִין. אָמַר רִבִּי עֲקִיבָה. אֲנִי הָיִיתִי עִם רִבִּי אֱלִיעֶזֶר וְרִבִּי יְהוֹשֻׁעַ בִּסְפִינָה וְלַשְׁתִּי מַצָּתָן בְּמַשְׁקִין. א

Tap to expand

Pesachim · Anonymous (Stammaim, redactors of the Bavli) · 450 CE

Very high

אָמַר רַב שִׁימִי בַּר אָשֵׁי: מַצָּה לִפְנֵי כׇּל אֶחָד וְאֶחָד, מָרוֹר לִפְנֵי כׇּל אֶחָד וְאֶחָד, וַחֲרוֹסֶת לִפְנֵי כׇּל אֶחָד וְאֶחָד. וְאֵין עוֹקְרִין אֶת הַשֻּׁלְחָן אֶלָּא לִפְנֵי מִי שֶׁאוֹמֵ

Tap to expand

Pesachim · Anonymous (Stammaim, redactors of the Bavli) · 450 CE

Very high

מַצָּה — עַל שׁוּם שֶׁנִּגְאֲלוּ אֲבוֹתֵינוּ מִמִּצְרַיִם, [שֶׁנֶּאֱמַר: ״וַיֹּאפוּ אֶת הַבָּצֵק אֲשֶׁר הוֹצִיאוּ מִמִּצְרַיִם וְגוֹ׳״]. מָרוֹר — עַל שׁוּם שֶׁמֵּרְרוּ הַמִּצְרִיִּים אֶת חַיֵּי אֲבוֹת

Tap to expand