Matzah (Unleavened Bread)
Unleavened bread eaten at Passover, symbolizing both the haste of freedom and the essence of spiritual transformation.
Matzah is the flat, cracker-like bread at the heart of Passover. When the Israelites left Egypt, the Torah says they had no time to let their bread rise—they fled so quickly that the dough baked hard and flat on their backs. Eating matzah on Passover commemorates that hurried escape to freedom.
But over centuries, Jewish teachers found deeper meanings in this simple bread. Some saw matzah as representing humility and simplicity—stripped of all the fancy rising and fermenting that makes regular bread puff up. Others connected it to the soul: just as matzah must be made quickly (before fermentation begins), the soul is meant to rise swiftly toward the divine without being weighed down by ego and material distraction. The bread became a kind of edible theology, a way of tasting the story and its lessons all at once.
In kabbalistic thinking, matzah took on even more mystical dimensions, connecting to ideas about divine emanation, the speed of spiritual awakening, and the removal of 'chametz'—literally leavened bread, but symbolically any inflated sense of self that blocks connection to the sacred.
How it traveled
- ExodusEretz Yisrael (travels) · -1000explains
- DeuteronomyEretz Yisrael (travels) · -1000explains
- Targum Jonathan on Exodus— · 30explains
- Tosefta Pesachim— · 190explains
- Mekhilta DeRabbi Shimon Ben Yochai— · 200explains
- Mishnah PesachimYavneh · 200explains
- Mekhilta DeRabbi YishmaelEretz Yisrael (travels) · 250explains
- Sifra— · 250explains
- Sifrei DevarimEretz Yisrael (travels) · 250explains
- Jerusalem Talmud PesachimTiberias · 400explains
- Jerusalem Talmud ChallahTiberias · 400explains
- Jerusalem Talmud SanhedrinTiberias · 400explains
- Jerusalem Talmud ShabbatTiberias · 400explains
- PesachimSura (Babylonia) · 500explains
- MenachotSura (Babylonia) · 500explains
- ChullinSura (Babylonia) · 500explains
- Sheiltot d'Rav Achai GaonPumbedita · 750explains
- Halakhot GedolotSura (Babylonia) · 760explains
- Teshuvot HaGeonim (Shaarei Teshuva)Sura (Babylonia) · 900explains
- Machzor Vitry— · 1055explains
- Rashi on ExodusTroyes (Champagne) · 1080explains
- Rashi on DeuteronomyTroyes (Champagne) · 1080explains
- Rif Pesachim— · 1085explains
- Sefer Yereim— · 1135explains
- Bekhor Shor— · 1145explains
- Ibn Ezra on ExodusTudela (Navarre) · 1145explains
- HaMaor HaKatan on PesachimLunel (Provence) · 1170explains
- HaMaor HaKatan on BerakhotLunel (Provence) · 1170explains
- Mishneh Torah, Leavened and Unleavened BreadFostat (Old Cairo) · 1180explains
- Sefer HaMitzvotFostat (Old Cairo) · 1180explains
Key passages(20)
Yalkut Shimoni on Torah · Shimon HaDarshan of Frankfurt (attrib.) · 1100 CE
(ויקרא כג ו) "וּבַחֲמִשָּׁה עָשָׂר יוֹם לַחֹדֶשׁ הַזֶּה חַג הַמַּצּוֹת" יוֹם זֶה טָעוּן מַצָּה וְאֵין חַג הַסֻכּוֹת טָעוּן מַצָּה. וַהֲלֹא דִּין הוּא: וּמָה אִם זֶה שֶׁאֵין טָעוּן סֻכָּה טָעוּן מַצָּה
Tap to expand
Shulchan Arukh HaRav · Shneur Zalman of Liadi · 1795 CE
וְאֵין חִיּוּב אֲכִילַת מַצָּה אֶלָּא בַּלַּיְלָה הָרִאשׁוֹן בִּלְבַד, שֶׁנֶּאֱמַר "בָּעֶרֶב תֹּאכְלוּ מַצֹּת". אֲבָל שְׁאָר כָּל הַלֵּילוֹת וְכָל הַיָּמִים — אֵינוֹ מֻזְהָר אֶלָּא שֶׁלֹּא לֶאֱכֹל חָמ
Tap to expand
Tosefta Kifshutah on Pesachim · Saul Lieberman · 1949 CE
49. יוצאין ברקיק השרוי ובמבושל שלא נימוח דב' ר' מאיר וכו'. כ"ה בד ובקג"נ. ובכי"ע ובכי"ל נשנית ברייתא זו בסתם, ודברי ר' יוסי להלן חסרים שם. וכן בירושלמי פ"ג ה"א, כ"ט ע"ד: דתני יוצא הוא אדם ידי חובתו בר
Tap to expand
לֹא־תֹאכַ֤ל עָלָיו֙ חָמֵ֔ץ שִׁבְעַ֥ת יָמִ֛ים תֹּֽאכַל־עָלָ֥יו מַצּ֖וֹת לֶ֣חֶם עֹ֑נִי כִּ֣י בְחִפָּז֗וֹן יָצָ֙אתָ֙ מֵאֶ֣רֶץ מִצְרַ֔יִם לְמַ֣עַן תִּזְכֹּ֗ר אֶת־י֤וֹם צֵֽאתְךָ֙ מֵאֶ֣רֶץ מִצְרַ֔יִם כֹּ֖ל
Tap to expand
שֵׁ֥שֶׁת יָמִ֖ים תֹּאכַ֣ל מַצּ֑וֹת וּבַיּ֣וֹם הַשְּׁבִיעִ֗י עֲצֶ֙רֶת֙ לַיהֹוָ֣ה אֱלֹהֶ֔יךָ לֹ֥א תַעֲשֶׂ֖ה מְלָאכָֽה׃ {ס}
Tap to expand
בָּרִאשֹׁ֡ן בְּאַרְבָּעָה֩ עָשָׂ֨ר י֤וֹם לַחֹ֙דֶשׁ֙ בָּעֶ֔רֶב תֹּאכְל֖וּ מַצֹּ֑ת עַ֠ד י֣וֹם הָאֶחָ֧ד וְעֶשְׂרִ֛ים לַחֹ֖דֶשׁ בָּעָֽרֶב׃
Tap to expand
מַצּוֹת֙ יֵֽאָכֵ֔ל אֵ֖ת שִׁבְעַ֣ת הַיָּמִ֑ים וְלֹֽא־יֵרָאֶ֨ה לְךָ֜ חָמֵ֗ץ וְלֹֽא־יֵרָאֶ֥ה לְךָ֛ שְׂאֹ֖ר בְּכׇל־גְּבֻלֶֽךָ׃
Tap to expand
וּבַחֲמִשָּׁ֨ה עָשָׂ֥ר יוֹם֙ לַחֹ֣דֶשׁ הַזֶּ֔ה חַ֥ג הַמַּצּ֖וֹת לַיהֹוָ֑ה שִׁבְעַ֥ת יָמִ֖ים מַצּ֥וֹת תֹּאכֵֽלוּ׃
Tap to expand
הֵבִיאוּ לְפָנָיו, מְטַבֵּל בַּחֲזֶרֶת, עַד שֶׁמַּגִּיעַ לְפַרְפֶּרֶת הַפַּת. הֵבִיאוּ לְפָנָיו מַצָּה וַחֲזֶרֶת וַחֲרֹסֶת וּשְׁנֵי תַבְשִׁילִין, אַף עַל פִּי שֶׁאֵין חֲרֹסֶת מִצְוָה. רַבִּי אֱלִיעֶזֶ
Tap to expand
אֵלּוּ דְבָרִים שֶׁאָדָם יוֹצֵא בָהֶן יְדֵי חוֹבָתוֹ בְּפֶסַח, בְּחִטִּים, בִּשְׂעוֹרִים, בְּכֻסְּמִין וּבְשִׁיפוֹן וּבְשִׁבֹּלֶת שׁוּעָל. וְיוֹצְאִין בִּדְמַאי וּבְמַעֲשֵׂר רִאשׁוֹן שֶׁנִּטְּלָה תְרו
Tap to expand
אין יוצאין לא בחלוט ולא במעיסה ולא בסופגנין ולא [בדובשנין] ולא באסקריטין אבל ממלא כריסו מהן ובלבד שיאכל כזית מצה באחרונה יוצאין במצה מתובלת בין שנתבלה באלפס בין שנתבלה בקדרה יוצאין בחררה ובמצה ישנה וב
Tap to expand
Mekhilta DeRabbi Yishmael · 200 CE
"בְּכֹל מוֹשְׁבֹתֵיכֶם תֹּאכְלוּ מַצּוֹת" לָמָּה נֶאֱמַר? לְפִי שֶׁהוּא אוֹמֵר: (דברים יד,כג) "וְאָכַלְתָּ לִפְנֵי יי אֱלֹהֶיךָ, בַּמָּקוֹם אֲשֶׁר יִבְחַר לְשַׁכֵּן שְׁמוֹ שָׁם, מַעְשַׂר דְּגָנְךָ תִּ
Tap to expand
Mekhilta DeRabbi Yishmael · 200 CE
(שמות יב,לט) ["וַיֹּאפוּ אֶת הַבָּצֵק אֲשֶׁר הוֹצִיאוּ מִמִּצְרַיִם עֻגֹת מַצּוֹת כִּי לֹא חָמֵץ, כִּי גֹרְשׁוּ מִמִּצְרַיִם, וְלֹא יָכְלוּ לְהִתְמַהְמֵהַּ, וְגַם צֵדָה לֹא עָשׂוּ לָהֶם."] "וַיֹּאפוּ
Tap to expand
Mekhilta DeRabbi Yishmael · 200 CE
"שִׁבְעַת יָמִים מַצּוֹת תֹּאכֵלוּ". כָּתוּב אֶחָד אוֹמֵר: "שִׁבְעַת יָמִים מַצּוֹת תֹּאכֵלוּ", וְכָתוּב אֶחָד אוֹמֵר: (דברים טז,ח) "שֵׁשֶׁת יָמִים תֹּאכַל מַצּוֹת". כֵּיצַד יִתְקַיְּמוּ שְׁנֵי מִקְרָ
Tap to expand
אָמַר רִבִּי לֵוִי. הָאוֹכֵל מַצָּה בָּעֶרֶב הַפֶּסַח כְּבָא עַל אֲרוּסָתוֹ בְּבֵית חָמִיו. וְהַבָּא עַל אֲרוּסָתוֹ בְּבֵית חָמִיו לוֹקֶה. תַּנֵּי. רִבִּי יוּדָה בֶּן בָּתִירָה אוֹמֵר. בֵּין חָמֵץ בֵּ
Tap to expand
רִבִּי סִימוֹן בְּשֵׁם רִבִּי יוֹשׁוּעַ בֶּן לֵוִי. אוֹתֹוֹ כְזַיִת שֶׁאָדָם יוֹצֵא בוֹ יְדֵי חוֹבָתוֹ בַפֶּסַח צָרִיךְ שֶׁלֹּא יְהֵא בוֹ מַשְׁקִין. רִבִּי יִרְמְיָה אָמַר. לְמִצְוָה אִיתְאֲמָרַת. רִב
Tap to expand
יוֹצְאִין בְּמַצָּה עָבָה עַד טֶפַח כְּלֶחֶם הַפָּנִים. יוֹצְאִין בְּמַצָּה נָא כְּדִי שֶׁתִּיפָּרֵס וְלֹא תֵיעָשֶׂה גִידִין גִּידִין. מַצָּה הַיְּשָׁנָה תַפְלוּגְתָא דְבֵית שַׁמַּי וּבֵית הִלֵּל. אָמ
Tap to expand
אֵין לָשִׁין מַצָּה בְמַשְׁקִין אֲבָל מְקַטְּפִין אוֹתָהּ בְּמַשְׁקִין. אָמַר רִבִּי עֲקִיבָה. אֲנִי הָיִיתִי עִם רִבִּי אֱלִיעֶזֶר וְרִבִּי יְהוֹשֻׁעַ בִּסְפִינָה וְלַשְׁתִּי מַצָּתָן בְּמַשְׁקִין. א
Tap to expand
Pesachim · Anonymous (Stammaim, redactors of the Bavli) · 450 CE
אָמַר רַב שִׁימִי בַּר אָשֵׁי: מַצָּה לִפְנֵי כׇּל אֶחָד וְאֶחָד, מָרוֹר לִפְנֵי כׇּל אֶחָד וְאֶחָד, וַחֲרוֹסֶת לִפְנֵי כׇּל אֶחָד וְאֶחָד. וְאֵין עוֹקְרִין אֶת הַשֻּׁלְחָן אֶלָּא לִפְנֵי מִי שֶׁאוֹמֵ
Tap to expand
Pesachim · Anonymous (Stammaim, redactors of the Bavli) · 450 CE
מַצָּה — עַל שׁוּם שֶׁנִּגְאֲלוּ אֲבוֹתֵינוּ מִמִּצְרַיִם, [שֶׁנֶּאֱמַר: ״וַיֹּאפוּ אֶת הַבָּצֵק אֲשֶׁר הוֹצִיאוּ מִמִּצְרַיִם וְגוֹ׳״]. מָרוֹר — עַל שׁוּם שֶׁמֵּרְרוּ הַמִּצְרִיִּים אֶת חַיֵּי אֲבוֹת
Tap to expand