Reshimu (Residual Impression)
A faint divine fingerprint left behind in the emptiness after God mysteriously withdrew.
Imagine a room filled completely with light. If the light suddenly withdrew to make space for something else to exist, wouldn't a ghostly trace of that light linger in the emptiness? That's reshimu—the residual impression. In Kabbalah, this describes what happens in a cosmic moment called tzimtzum (divine contraction). God doesn't vanish entirely from the vacated space; instead, an infinitesimal trace or "impression" of divine reality remains, like a faint echo or a barely visible fingerprint.
This trace is far from useless. It serves as a kind of cosmic connector—the thinnest thread linking the absolute nothingness of the void to the creative force that begins to rebuild within it. Without reshimu, there would be complete severance between God's infinite essence and the manifest universe. With it, even in the deepest withdrawal, divinity is never entirely absent. Think of it as God's signature left on the space he vacated, proof that the infinite once filled it entirely.
Across centuries of Jewish mystical development, thinkers elaborated on this idea with increasing sophistication. Early Zoharic teachings positioned reshimu as containing all potential levels of reality. Later Lurianic Kabbalah made it central to understanding how creation unfolds from contraction. By the time it reached modern Hasidic interpreters, reshimu had become a symbol for how divine transcendence and intimate presence coexist—a principle applicable to prayer, ethics, and spiritual transformation.
How it traveled
- ZoharGuadalajara · 1280explains
- Tikkunei ZoharGuadalajara · 1280explains
- Zohar ChadashGuadalajara · 1290explains
- Recanati on the TorahRecanati · 1300explains
- Avodat HaKodesh (Ibn Gabbai)Cairo · 1523explains
- Pardes RimmonimTzfat · 1548explains
- Ohr Ne'eravTzfat · 1550explains
- Ketem Paz on ZoharTzfat · 1561explains
- Sha'ar HaKavanotTzfat · 1570explains
- Sha'ar Ma'amarei RashbiTzfat · 1570explains
- Sha'ar HaPesukimTzfat · 1570explains
- Pri Etz ChaimTzfat · 1572explains
- Sefer Etz ChaimTzfat · 1573explains
- Reshit ChokhmahTzfat · 1575explains
- Sha'ar HaHakdamotTzfat · 1610explains
- Ohr HaChammah on ZoharTzfat · 1620explains
- Mikdash Melekh, RaMaZ Commentary on ZoharTzfat · 1680explains
- Shomer EmunimLivorno · 1720explains
- Kalach Pitchei ChokhmahPadua · 1730explains
- Beur HaGra on Sifra DeTzniutaVilna (Vilnius) · 1740explains
- Mikdash Melekh on ZoharTzfat · 1750redefines
- Me'or EinayimChernobyl (Ukraine) · 1763explains
- Ohev YisraelApt (Opatów) · 1770explains
- Sidduro Shel ShabbatCzernowitz (Chernivtsi) · 1770explains
- Degel Machaneh EphraimSudilkov · 1770explains
- Kedushat LeviBerditchev (Ukraine) · 1772redefines
- Be'er Mayim ChaimCzernowitz (Chernivtsi) · 1775explains
- Chayyim VaChesedAmdur · 1785redefines
- Noam ElimelekhLizhensk (Poland) · 1786explains
- Yahel Ohr on ZoharVilna (Vilnius) · 1790explains
Key passages(20)
רשימא דאריה תמן לימינא. ורשימא דשור לשמאלא. ורשימא דנשרא באמצעית'.
Tap to expand
קָם רַבִּי שִׁמְעוֹן וְאָמַר, סָבָא סָבָא, אֵימָא לָךְ קְרָא דְאוֹלִיפְנָא כְּגַוְונָא דָא שִׂימֵנִי כַחוֹתָם עַל לִבֶּךָ, שִׂימֵנִי חוֹתָם לָא כְּתִיב אֶלָּא כַחוֹתָם, אָמְרַת שְׁכִינְתָּא רִבּוֹן עָ
Tap to expand
דְּכָל בַּר נַשׁ דְּנָטִיר הַאי רְשִׁימוּ לְתַתָּא, דְאִיהוּ אוֹת בְּרִית, אוֹת שַׁבָּת, אוֹת תְּפִלִּין, אוֹת דְּיֹמִין טָבִין, אִיהוּ רָשִׁים וְחָקִיק לְעִילָא, וְנָהִיר לְעִילָא, וּמִנֵּיהּ מִזְדַע
Tap to expand
נְשָׁמָה אִיהִי חוֹתָמָא, רוּחָא צִיּוּרָא דְאַתְוָון דְּאִנּוּן חֲקוּקִין בְּחוֹתָמָא, נַפְשָׁא רְשִׁימוּ דְאַתְוָון בְּחוֹתָמָא, דְאִינוּן רְשִׁימִין בְּצִיּוּרִין דְּבַר נַשׁ, כִּרְשִׁימוּ דְחוֹתָמ
Tap to expand
וּבְגִּינֵי כַּךְ, כָּל אִינּוּן דְּלָא רְשִׁימִין בִּרְשִׁימוּ קַדִּישָׁא בִּבְשָׂרֵיהוֹן לָאו אִינּוּן דִּילֵיהּ, וְאִשְׁתְּמוֹדְעָן דְּכֻלְּהוּ מִסִּטְרָא דִּמְסָאֲבוּתָא אַתְיָין, וְאָסִיר לְאִתְח
Tap to expand
בְּרֵישׁ כֹּלָּא. א רֵישָׁא וְסוֹפָא דְּכָל דַּרְגִּין. רְשִׁימוּ דְּאִתְרְשִׁים בֵּיהּ דַּרְגִּין כֻּלְהוּ. וְלָא אִקְרֵי אֶלָּא אֶחָד. לְאַחֲזָאָה דְּאַף עַל גַּב דְּאִית בֵּיהּ דִּיוּקְנִין סַגִּיא
Tap to expand
בְּכַמָּה רְשִׁימִין רָשִׁים קוּדְשָׁא בְּרִיךְ הוּא לְיִשְׂרָאֵל, לְאִשְׁתְּמוֹדְעָא לְגַבֵּי מַלְאָכִין. אִלֵּין דִּימִינָא, דְּתַלְיָין מְקוּדְשָׁא בְּרִיךְ הוּא. אוֹ אִלֵּין דִּשְׂמָאלָא, דְּתַלְי
Tap to expand
(שמות ב׳:ו׳) וַתִּפְתַּח וַתִּרְאֵהוּ אֶת הַיֶּלֶד. וַתִּרְאֵהוּ וַתֵּרֶא מִבָּעֵי לֵיהּ. מַאי וַתִּרְאֵהוּ. אָמַר רִבִּי שִׁמְעוֹן, לֵית לָךְ מִלָּה בְּאוֹרַיְיתָא, דְּלֵית בָּהּ רָזִין עִלָּאִין וְי
Tap to expand
יְהוָֹ"ה: דָּא רְשִׁימוּ דְּאָת י', רֵישָׁא עִלָּאָה דְּבִשְׁמָא קַדִּישָׁא. אֱלֹהֵינוּ: דָּא אִיהוּ רָזָא דִּרְשִׁימוּ דְּאָת ה' עִלָּאָה, אָת תִּנְיָינָא דְּבִשְׁמָא קַדִּישָׁא. יְדוָֹ"ד: דָּא מְשִׁ
Tap to expand
זַכָּאָה חוּלָקֵיהוֹן דְּיִשְׂרָאֵל, כְּדֵין אִשְׁתְּמוֹדְעָן יִשְׂרָאֵל דְּאִינּוּן בְּנֵי מַלְכָּא קַדִּישָׁא, דְּהָא כֻּלְּהוּ אִתְרְשִׁימוּ מִנֵּיהּ. אִתְרְשִׁימוּ בְּגוּפַיְיהוּ, בִּרְשִׁימָא קַד
Tap to expand
תּוּ אָמַר רִבִּי אַבָּא, כְּתִיב, (תהילים קכ״א:ח׳) יְיָ' יִשְׁמוֹר צֵאתְךָ וּבוֹאֶךָ מֵעַתָּה וְעַד עוֹלָם. יִשְׁמָר צֵאתְךָ תִּינַח. אֶלָּא וּבוֹאֶךָ, מַאי קָא מַיְירֵי, דְּהָא מַאן דְּעָאל לְבֵיתֵי
Tap to expand
אֶלָּא, רָזָא דְמִלָּה, יוֹסֵף רְשִׁימָא דִּדְכוּרָא הֲוָה, דִּכְתִיב בֵּן פּוֹרָת יוֹסֵף בֵּן פּוֹרָת עֲלֵי עָיִן. וּכְתִיב מִשָּׁם רוֹעֶה אֶבֶן יִשְׂרָאֵל, מִתַּמָּן אִתְּזָן הַאי אֶבֶן יִשְׂרָאֵל.
Tap to expand
תְּלַת שִׂרְטוּטִין זְעִירִין עָאלִין גּוֹ אִינּוּן דְּאָרְכָּא, דָּא אִית לֵיהּ חַד רְשִׁימוּ אוּכָם בְּגוּפֵיהּ, וּתְלַת שַׂעֲרִין תַּלְיָין בְּהַהוּא רְשִׁימוּ, וְהַהוּא רְשִׁימוּ אִיהוּ כְּעִגּוּל
Tap to expand
תוספתא בִּטְמִירוּ דִּטְמִירִין, אִתְרְשִׁים רְשִׁימוּ חַד, דְּלָא אִתְחָזֵי וְלָא אִתְגַּלְיָא. הַהוּא רְשִׁימוּ, רָשִׁים וְלָא רָשִׁים. מָארֵי דְּסָכְלְתָנוּ, וּפִקְחִין דְּעַיְינִין, לָא יַכְלִין ל
Tap to expand
לְגוֹ בְּגוֹ, אִתְטָמַּר וְאִתְגְּנִיז הַהוּא רְשִׁימוּ. כֵּיוָן דְּאִתְגְּנִיז בֵּיהּ, וְעָאל בְּגַוֵּיהּ, אִתְמַלְיָא נְהוֹרָא. מֵהַהוּא נְהִירוּ, נַבְעִין נְהוֹרִין, וְנִצוֹצִין נָפְקִין מֵאִינּוּן
Tap to expand
Zohar Chadash · Anonymous (Zohar Chadash) · 1290 CE
פָּגִים אִיהוּ בְּרֵישֵׁיהּ לְעֵילָא, רְשִׁימָא דְחַד מַכְתְּשָׁא דְּהֲוָה לֵיהּ תַּמָּן, דְּעָבַד לֵיהּ חַד רַבְיָיא בְּאַבְנָא, בְּלָא רְעוּ וְכַוָּונָה, וְאִיכְסֵי בְּשַׂעֲרָא. וְהַהוּא רִישּׁוּמָא
Tap to expand
Pardes Rimmonim · Moses Cordovero (Ramak) · 1548 CE
והנה כבר נתבאר בשער אבי"ע ענין רשימ"ה חקיק"ה חציב"ה עשי"ה ובארנו כי הרשימ"ה יותר דק מהחקיק"ה והחקיקה יותר דק מן החציב"ה והחציב"ה יותר דק מן העשי"ה כמבואר שם.
Tap to expand
ונבאר עתה ענין חזרתם והסתלקותם למעלה איך עי"כ נעשו הכלים והענין הוא כי כאשר נתעלו האורות למעלה נשאר למטה האור העב והגס שהוא בחי' הכלי כנ"ל והנה יש בטבע האורות להשאיר רושם שלהם למטה במקום שהיו שם בראשו
Tap to expand
ונתחיל לבארם מן היסוד שהוא אחרון מן המניחים רשימו ונאמר כי בעת עלייתו (נ"א עלות) מן היסוד אל מקום ההוד עד למעלה מניח רשימו במקום שהיה היסוד לצורך המלכות ואותו הרשימו אינו מסתלק לעולם משם אפי' כאשר המל
Tap to expand
ונתחיל לפרש הענין הנה אור המלכות לא השאיר רשימו וכל בחינ' נסתלקה כולה ועלתה וזה הטעם שנק' מלכות אספקלריא שאינה מאירה דלית לה מגרמה כלום כי לא השאיר בה שום רושם אך מן הרשימו שנשאר ביסוד לבדו מאיר ג"כ א
Tap to expand