Skip to content
Wellsprings
hashkafahWe're still mapping where this idea was first discussed. Key passages and related ideas below.

Haskalah (Jewish Enlightenment)

The 18th-19th century Jewish Enlightenment movement that began with Moses Mendelssohn — pursuing integration of Jewish learning with European secular culture and modern Hebrew.

The 18-19c. Jewish Enlightenment movement, beginning with Moses Mendelssohn (Berlin) and spreading eastward. Sought integration of Jewish learning with European secular culture, modern Hebrew literature, and emancipation. Catalyzed Reform Judaism, Conservative Judaism, secular Zionism. Strongly opposed by the Vilna Gaon, Chazon Ish, and most Hasidic dynasties.

Key passages(6)

Each passage is tagged by what it does with the idea: explains it, applies it in practice, redefines it with a new meaning, or challenges it. Relevance shows how directly the passage is about this idea.

Sheilat Yaavetz · Yaakov Emden · c. 1728 CE

Relevance: Moderate

בענין סי"ל מה טיבוואשר הקשית לשאול מה טיבו של ס' יושר לבב. לא אוכל למנוע ממך להצילך ממכשול ח"ו. כי מחברו הוא בעיני אנדרוגינוסי בדעותיו. כי באמת שלח יד לשונו בגבוה שעל גבוה שומר ישראל. כמעט חר"ו ממש. ר

Tap to expand

Magen Avraham · Abraham Abele Gombiner · c. 1665 CE

Relevance: Moderate

שיוצאים מב"ה. דזה מקרי השלמה שמתענה עד אחר קבלת שבת אבל בחול לא מקרי השלמה עד צ"ה (שם במהרי"ל) ובתענית חלום ישלים (שם ד"מ), ונ"ל דאם מתענה בכל ע"ש והשלים בפעם ראשון צריך לנהוג כן לעולם, וה"ה מי שמתענה

Tap to expand

Menorat HaMaor · Yisrael ben Yosef Alnaqua · c. 1391 CE

Relevance: Moderate

וגרסינן במדבר סיני רבה אלהים מושיב יחידים ביתה, הנושא אשה ההגונה לו, הב"ה עושה אותם בתים. ואין יחיד אלא לשון גדולה, שנא' (יחזקאל לג, כד) אחד היה אברהם, ואומר ומי כעמך כישראל גוי אחד בארץ. והוא מוציא מ

Tap to expand

Ruth Rabbah · c. 700 CE

Relevance: Moderate

וּלְנָעֳמִי מוֹדָע לְאִישָׁהּ אִישׁ גִּבּוֹר חַיִל (רות ב, א), מוֹדָע, קָרוֹב. אָמַר רַבִּי אַבָּהוּ נְפִיל נָסֵיב לִנְפִילָא, מָה הֵם מַעֲמִידִין, גִּבּוֹרֵי חַיִל. בֹּעַז נָסֵיב לְרוּת, מָה הֵם מַעֲ

Tap to expand

Sefer HaChinukh · Aharon HaLevi (Ra'ah) · c. 1255 CE

Relevance: Moderate

לְהִדָּבֵק בְּחַכְמֵי הַתּוֹרָה – שֶׁנִּצְטַוִּינוּ לְהִתְחַבֵּר וּלְהִתְדַּבֵּק עִם חַכְמֵי הַתּוֹרָה, כְּדֵי שֶׁנִּלְמַד מֵהֶם מִצְווֹתֶיהָ הַנִּכְבָּדוֹת, וְיוֹרוּנוּ הַדֵּעוֹת הָאֲמִתִּיּוֹת בָּהּ

Tap to expand

Abarbanel on Torah · Don Isaac Abarbanel · c. 1483 CE

Relevance: Moderate

וירא מלאך ה' אליו בלבת אש וגומר עד וירא ה' כי סר לראות הרב המורה בפ' מ"א ח"ב כתב שהיו הנביאות כולן מיוסדות על ב' שרשים האחד הוא שהפועל והמשגיח בהן תמיד הוא השכל הפועל ולכן אין המלט משיהיו הנבואות כלן

Tap to expand

Modern teachers who discuss this idea

Modern and living teachers whose books take up Haskalah (Jewish Enlightenment). These works are still in copyright, so we can’t show the text here — each links out to the book.