Skip to content
Wellsprings
talmudic methodfeatured in 40 works

Kal V'Chomer (A Fortiori)

kahl v'-KHO-mer

If something is true for the small case, it must be true for the big one.

Imagine a rule about caring for a young plant: if you must water a delicate seedling daily, then surely you must water a mature tree daily too. That's the logic of *kal v'chomer*—a method for reading Jewish texts that says: if a rule applies to something lesser or simpler, it applies even more strongly to something greater or more serious.

This principle emerged as one of the foundational tools Jewish interpreters used to extract meaning from Torah and Talmud. Rather than treating scripture as a collection of isolated laws, *kal v'chomer* allows readers to build bridges between different cases. A case in the text might be the 'lesser'—and from it, a reader can reason upward to rules that must apply to graver situations. Over centuries, this reasoning became so embedded in Jewish legal thinking that it shaped how entire debates were conducted.

How it traveled

  1. Sifra
    Eretz Yisrael (travels) · 250
    explains
  2. Mekhilta DeRabbi Yishmael
    Eretz Yisrael (travels) · 250
    explains
  3. Sifrei Devarim
    Eretz Yisrael (travels) · 250
    explains
  4. Sifrei Bamidbar
    Eretz Yisrael (travels) · 250
    explains
  5. Jerusalem Talmud Yevamot
    Tiberias · 400
    explains
  6. Jerusalem Talmud Sanhedrin
    Tiberias · 400
    explains
  7. Bava Kamma
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  8. Zevachim
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  9. Menachot
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  10. Chullin
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  11. Kiddushin
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  12. Sanhedrin
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  13. Pesachim
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  14. Yevamot
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  15. Nazir
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  16. Shabbat
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  17. Makkot
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  18. Bava Metzia
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  19. Yoma
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  20. Sotah
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  21. Berakhot
    Sura (Babylonia) · 500
    explains
  22. Sheiltot d'Rav Achai Gaon
    Pumbedita · 750
    explains
  23. Tosafot on Bava Kamma
    Troyes (Champagne) · 1230
    explains
  24. Yalkut Shimoni on Torah
    Tiberias · 1250
    explains
  25. Yalkut Shimoni on Nach
    Tiberias · 1250
    explains
  26. Meiri on Yevamot
    Perpignan · 1300
    explains
  27. Chidushei Halachot on Chullin
    Posen (Poznań) · 1612
    explains
  28. Chidushei Halachot on Kiddushin
    Posen (Poznań) · 1612
    explains
  29. Brit Moshe
    Amsterdam · 1721
    explains
  30. Penei Yehoshua on Bava Kamma
    Frankfurt am Main · 1730
    explains
  31. Penei Yehoshua on Kiddushin
    Frankfurt am Main · 1730
    explains
  32. Penei Yehoshua on Pesachim
    Frankfurt am Main · 1730
    explains
  33. Penei Yehoshua on Shabbat
    Frankfurt am Main · 1730
    explains
  34. Penei Yehoshua on Bava Metzia
    Frankfurt am Main · 1730
    explains
  35. Or HaChaim on Leviticus
    Jerusalem · 1740
    explains
  36. Malbim on Leviticus
    Bucharest · 1860
    explains
  37. Arukh HaShulchan
    Novardok (Novogrudok) · 1884
    explains
  38. Torah Temimah on Torah
    Pinsk · 1904
    explains
  39. Commentary on Sefer Hamitzvot of Rasag
    Lviv (Lemberg) · 1914
    explains
  40. Introductions to Tanaitic Literature
    Jerusalem · 1923
    explains

Key passages(20)

Very high

וַהֲרֵי דְבָרִים קוֹל וָחֹמֶר: מָה, אִם מִדַּת הַפֻּרְעָנוּת הַמְעוּטָה, אָמְרָה תוֹרָה "כִּי לֹא אַצְדִּיק רָשָׁע", קוֹל וָחֹמֶר מִדַּת הַטּוֹבָה הַמְרֻבָּה!

Tap to expand

Very high

וַחֲלֵב עִזִּים בִּרְחֵלִים, מְנַיִן? אָמַרְתָּ קַל וָחֹמֶר: וּמָה, אִם בִּמְקוֹם שֶׁהִתִּיר פְּרִי עִם פְּרִי בִּרְבִיעָה, אָסַר פְּרִי עִם הָאֵם, וְכָן שֶׁאָסַר פְּרִי עִם פְּרִי בִּרְבִיעָה, דִּין

Tap to expand

Very high

אֵין לִי אֶלָּא שֶׁהוּא אָסוּר בַּאֲכִילָה, מְנַיִן שֶׁהוּא אָסוּר בַּהֲנָיָה? אָמַרְתָּ, קַל וָחֹמֶר הוּא: וּמָה, אִם עֶגְלָה עֲרוּפָה, שֶׁהִיא מְכַפֶּרֶת עַל שְׁפִיכוּת דָּמִים, הֲרֵי הִיא אֲסוּרָה

Tap to expand

Very high

וַהֲרֵי הַדְּבָרִים קוֹל וָחֹמֶר: אִם כְּשֶׁהַיָּחִיד צוֹעֵק, הַמָּקוֹם שׁוֹמֵעַ, רַבִּים, כְּשֶׁהֵן צוֹעֲקִין, קוֹל וָחֹמֶר!

Tap to expand

Very high

וַהֲרֵי הַדְּבָרִים קוֹל וָחֹמֶר: מָה, אִם הַיָּחִיד צוֹעֵק עַל הָרַבִּים, הַמָּקוֹם שׁוֹמֵעַ, רַבִּים כְּשֶׁהֵן צוֹעֲקִין עַל הַיָּחִיד, קוֹל וָחֹמֶר!

Tap to expand

Very high

וַהֲרֵי הַדְּבָרִים קוֹל וָחֹמֶר: מָה, אִם מִדַּת הַפֻּרְעָנוּת מְעוּטָה, אִם כְּשֶׁיִּהְיוּ צוֹעֲקִין עַל הָרַבִּין, הַמָּקוֹם שׁוֹמֵעַ צַעֲקָתָן, קוֹל וָחֹמֶר מִדַּת הַטּוֹבָה הַמְרֻבָּה, כְּשֶׁיִּה

Tap to expand

Very high

וְעוֹד קַל וָחֹמֶר: מָה אִם עִבְרִיָּה, שֶׁהִיא יוֹצָא בְסִימָנִין, אֵינָהּ יוֹצָא בְרָאשֵׁי אֵבָרִים, עִבְרִי, שֶׁאֵינוֹ יוֹצֵא בְסִימָנִין, דִּין הוּא שֶׁלֹּא יֵצֵא בְרָאשֵׁי אֵבָרִים! כג. לֹא! אִם

Tap to expand

Very high

וַהֲרֵי דְּבָרִים קוֹל וָחֹמֶר: מָה, אִם מִי שֶׁמְּצֻוֶּה לְהַכּוֹת, הֲרֵי הוּא מֻזְהָר שֶׁלֹּא לְהַכּוֹת, מִי שֶׁהוּא מְצֻוֶּה שֶׁלֹּא לְהַכּוֹת, דִּין הוּא שֶׁיְּהֵי מֻזְהָר שֶׁלֹּא לְהַכּוֹת.

Tap to expand

Very high

"וּפָסַח יי עַל הַפֶּתַח וְלֹא יִתֵּן הַמַּשְׁחִית". הֲרֵי דְבָרִים קַל וָחֹמֶר: וּמָה, אִם דַּם פֶּסַח מִצְרָיִם הַקַּל, שֶׁאֵינוֹ אֶלָּא לְשָׁעָה, וְאֵינוֹ נוֹהֵג בַּיּוֹם וּבַלַּיְלָה, וְאֵינוֹ נוֹ

Tap to expand

Very high

"בְּאֶרֶץ מִצְרַיִם", חוּץ לַכְּרָךְ.*כְּרָךְ: עיר. אַתָּה אוֹמֵר חוּץ לַכְּרָךְ, אוֹ אֵינוֹ אֶלָּא בְּתוֹךְ הַכְּרָךְ? כְּשֶׁהוּא אוֹמֵר: (שמות ט,כט) "וַיֹּאמֶר אֵלָיו מֹשֶׁה: כְּצֵאתִי אֶת הָעִיר, א

Tap to expand

Very high

"וּבָשֵׁל מְבֻשָּׁל בַּמָּיִם". אֵין לִי אֶלָּא מַיִם, שְׁאָר כָּל הַמַּשְׁקִין מְנַיִן? הָיָה רַבִּי יִשְׁמָעֵאל אוֹמֵר: אָמַרְתָּ, קַל וָחֹמֶר הוּא: וּמָה, אִם מַיִם, שֶׁאֵינָן מְפִיגִין אֶת טַעְמָן

Tap to expand

Very high

וַהֲרֵי הַדְּבָרִים קַל וָחֹמֶר: מָה, אִם מִדַּת הַפֻּרְעָנוּת הַמּוּעָטָה, מִי שֶׁהִתְחִיל בָּעֲבֵרָה תְּחִלָּה, מִמֶּנּוּ הִתְחִילָה הַפֻּרְעָנוּת, קַל וָחֹמֶר בְּמִדַּת הַטּוֹבָה הַמְּרֻבָּה.

Tap to expand

Sifrei Bamidbar · 200 CE

Very high

וביום השמיני להוציא את השביעי. אתה אומר להוציא את השביעי או אינו אלא להוציא את התשיעי, אמרת קל וחומר הוא. אם הסמוך לאסור מותר, הסמוך למותר אינו דין שיהיה מותר. והרי זמן אכילת פסת יוכיח שהסמוך לאסור מו

Tap to expand

Sifrei Devarim · 200 CE

Very high

וַהֲלֹא דְּבָרִים קַל וָחֹמֶר: וּמָה מִצְרַיִם, שֶׁהַבְּרִית כְּרוּתָה עָלֶיהָ, עֲבֵרָה מַחֲזִירָתָהּ לְשָׁם, שְׁאָר אֲרָצוֹת, שֶׁאֵין הַבְּרִית כְּרוּתָה עֲלֵיהֶן – עַל אַחַת כַּמָּה וְכַמָּה.

Tap to expand

Sifrei Devarim · 200 CE

Very high

אָמַר רַבִּי שִׁמְעוֹן: קַל וָחֹמֶר הַדְּבָרִים, וּמָה אִם בְּמָקוֹם שֶׁאָסַר זְכָרִים אִסּוּר עוֹלָם הִתִּיר אֶת הַנְּקֵבוֹת מִיָּד, מָקוֹם שֶׁלֹּא אָסַר אֶת הַזְּכָרִים אֶלָּא עַד שְׁלֹשָׁה דוֹרוֹת

Tap to expand

Sifrei Devarim · 200 CE

Very high

רַבִּי שִׁמְעוֹן אוֹמֵר מִמְּקוֹמוֹ הוּא מֻכְרָע, שֶׁנֶּאֱמַר (ויקרא יח כט): ״כִּי כָּל אֲשֶׁר יַעֲשֶׂה מִכֹּל הַתּוֹעֵבוֹת הָאֵלֶּה וְנִכְרְתוּ הַנְּפָשׁוֹת הָעֹשׂוֹת מִקֶּרֶב עַמָּם״, וְאוֹמֵר (ויקר

Tap to expand

Sifrei Devarim · 200 CE

Very high

וַעֲדַיִן אֲנִי אוֹמֵר: אִם ״וַיֹּאמֶר״, שֶׁקָּדְמוּהוּ מִצְווֹת אֲחֵרוֹת – הֲרֵי הוּא בְּשִׁנּוּן, עֶשֶׂר הַדִּבְּרוֹת, שֶׁלֹּא קְדָמוּם מִצְווֹת אֲחֵרוֹת, אֵינוֹ דִין שֶׁיְּהוּ בְּשִׁנּוּן? אָמַרְתָ

Tap to expand

Sifrei Devarim · 200 CE

Very high

רַבִּי שִׁמְעוֹן בֶּן יוֹחַי אוֹמֵר: אִם מִי שֶׁנֶּאֱמַר בָּהֶם מְהֵרָה לֹא גָּלוּ אֶלָּא לְאַחַר זְמַן, קַל וָחוֹמֶר לְמִי שֶׁלֹּא נֶאֱמַר בָּהֶם מְהֵרָה.

Tap to expand

[ב] "כי יהיה" – מן הדיבור ואילך. והלא דין הוא! טימא בנגעים וטימא בזבים. מה נגעים פטר בהם לפני הדיבור אף זבים יפטר בהם לפני הדיבור קל וחומר! ומה נגעים שטימא בהם אנסים פטר בהם לפני הדיבור, זבים שלא טימא

Tap to expand

Very high

[ט] קל וחומר! אם מטמאים למתים חמורים – לא יטמא לנבלות הקלות?! הא מה אני מקיים "ובנבלתם לא תגעו"? ברגל.

Tap to expand